تاثیر اقلیم بر سیمای شهری و نمای ساختمان ها

تاثیر اقلیم بر سیمای شهری و نمای ساختماندستیابی به آسایش ساکنین در فضاهای مسکونی ساخت انسان، از جمله رسالت های معماری است. معماری گذشته ایران به عنوان یکی از موفق ترین و علمی ترین معماری های دنیا، سرشار از راهکارهای کار آمدی است که در مقابله با شرایط آب و هوایی و اقلیمی ، پاسخ های مناسبی داده است.
در گذشته هنگامی که از روی پشت بام خانه های یزد و کاشان به مشاهده شهر می پرداختیم فرم معمارانه و زیبای بادگیرها و سقف های گنبدی که روشی معمارانه برای پاسخگویی به اقلیم بود بیش از هر عاملی به چشم می آمد. کوچه های باریک تشکیل شده از دیوارهای ضخیم و ساباط ها آسایش رابرای ساکنین خانه ها و رهگذران تأمین می کرد. این روش ها با ترفندهایی معمارانه، ضمن تأمین آسایش، زیبایی های چشم گیر و مختص به منطقه و در نتیجه هماهنگی سیمای شهری را به ارمغان می آورد .
راه حل هایی که به ساده ترین حالت، با تغییراتی در فرم، شکل، رنگ و مصالح و … به صورت غیرفعال (passive) و ارزان پاسخگوی نیاز ساکنین بوده اند. دستیابی به این روش ها نشان از آن دارد که معمار گذشته آشنایی زیادی از نجوم، اقلیم، هواشناسی ، ریاضی ، هندسه و دیگر علوم داشته است و هنر معماری به عنوان تلفیق کننده این علوم ، به زیباترین صورت پاسخ مطلوب و شایسته ای داده است.
با اختراع برق و رشد تکنولوژی ، پیشرفت های فراوانی در همه علوم و فنون بدست آمد. بخصوص در معماری ، با ظهور روش های نوین استفاده از برق و تأسیسات در ساختمان ها تغییرات بسیاری صورت پذیرفت. استفاده از روشنایی برق در ساختمان، پایبندی معماران به تأمین روشنایی از طریق نور آفتاب را کاهش داد. استفاده از کولر و پنکه، نقش بادگیرها را در ساختمان کم اهمیت جلوه داد و استفاده از وسایل گرمایشی نظیر بخاری و رادیاتور همگام با روش های نوین اسکلت بندی ساختمان لزوم استفاده از دیوارهای ضخیم را کاهش داد. با آمدن ماشین به کوچه ها و خیابان ها نیز تغییرات شگرفی در شهرسازی و فضاهای بیرونی ساختمان ها شکل گرفت که بیش از هر عاملی فرم ساختمان ها را دگرگون ساخت. شایان ذکر است اگرچه همه این پدیده ها دارای نکات مثبتی بود اما فراموش کردن دستاورد های معماری و شهرسازی منطبق با اقلیم، از مضرات جبران ناپذیر آن است.
اکنون با مرور گذشته ، به جرات می توان گفت چنانچه این تغییرات با عنایت به دستاوردهای گذشته صورت می پذیرفت در معماری و شهرسازی امروز ما اینچنین التقاطی صورت نمی گرفت و دستاوردهای نوین در امتداد روش های گذشته مولفه های فراوانی از معماری پایدار می داشت.
اکنون، با دانستن آنکه منابع زیرزمینی تولید انرژی رو به پایان است و تأمین انرژی روز به روز گران ترخواهد شد، توجه به عوامل اقلیمی در طراحی ساختمان ها و شهرها اهمیتی دوباره پیدا می کند. روش های معمول گذشته که به بهترین نحو در معماری متبلور شده بود در قالب نظریه های جدید معماری و شهرسازی سبز ارائه شده است.
اما نکته مهم که توجه به آن ضروری به نظر می رسد آن است که اقلیم هر منطقه، ویژگیهای خاص خود را دارد و راه حل ها نمی توانند به عنوان نسخه واحد بین المللی برای همه نقاط دنیا تجویز شوند. این امر توجه ویژه هر کشور به خصوصیات، توانایی ها و محدودیت های خود را ایجاب می کند.
در کشور ما نیز لزوم توجه به اقلیم و شرایط هر منطقه در طرح های بالا دستی کشور بیش از پیش ضرورت می یابد. توجه به این عامل و ارائه راهکارهای فنی اجرایی مشخص می بایست در طرح های تفصیلی و حتی طرحهای معماری به طور مشهود دیده شود و بکارگیری آن به طور مستمر تحت نظارت قرار گیرد.
تلاشهایی که در اجرای مبحث 19 مقررات ملی ساختمان می شود اگر چه بسیار ضروری به نظر می رسد، کافی نیست.
شاید بازنگری دقیق تر و ارائه راهکارهای فنی مشخص، در طرح های تفصیلی که مبتنی بر الگوهای پیشنهادی مسکن، ساختمان های تجاری، فضای سبز و … باشد، بتواند راه حل های مناسب تری ارائه نماید. این امر علاوه بر آنکه می تواند به کاهش مصرف انرژی و آسایش بیشتر ساکنین منجر شود، در بهبود سیمای شهری و شهرسازی تأثیرات شگرفی خواهد گذاشت.

حتما بخوانید :   محیط شهری زیبا می تواند در ارتقای سلامت روحی شهروندان موثر باشد

خبرنامه ایمیلی !