ترکیب بندی در معماری

ترکیب بندی معماری

عناصر چه در هنر معماری و چه در سایر هنرها کمتر به صورت مجرد مورد استفاده می باشند و همواره برای تعریف خود نیازمند داشتن تمایزی نسبت به زمینه و رابطه با سایر عناصر هستند. لذا چه در آنالیز یک ترکیب و چه در ایجاد آن باید موضوعاتی را همواره در نظر داشت. مهمترین مسئله ای که در ابتدا مطرح است خود عنصر یا عناصر و یا به اصطلاح نقشی می باشد. مورد دوم رابطه عنصر با زمینه و سوم رابطه عناصر با یکدیگر است. عنصر و یا نقشی می تواند به صورت دو بعدی یا سه بعدی در زمینه با حالت و اشکال متفاوت مطرح شود. لذا قبل از هرگونه بررسی باید به مشخصه های هر عنصر پرداخت: اندازه، شکل، بافت، رنگ، جنسی از مشخصات اصلی هر عنصر می باشد، منظور از اندازه، تناسبات اجزای یک عنصر نسبت به هم، تناسب و گاه اندازه آن با توجه به مخاطب است (مقیاسی انسانی)، شکل نیز از مشخصه های اصلی یک فرم می باشد و به لبه فرم و حدود تمایز یک فرم از زمینه گویند که برای ما شناخته شده است و گاه آنرا با فرم اشتباه میگیریم. (لازم به ذکر است که فرم در معماری دارای جنبه های مختلفی نظیر کار کرد و معنا نیز می باشد. لذا بار معنایی و ارزشی یک عنصر نیز در ترکیب بندی تاثیرگذار خواهد بود). در مورد بررسی رابطه عنصر با زمینه ابتدا توجه به زمینه و مشخصات کلی آن ضروری است، چرا که هماهنگی یا مشابه بودن و یا متفاوت بودن مشخصه های عنصر با مشخصات زمینه در میزان تمایز یک عنصر تاثیرگذار است. همچنین نوع رابطه یک عنصر با زمینه، میزان تعامل و درگیری با آن، سطح تماس، بعد، نوع و حالت قرارگیری آن نیز باید مورد بررسی قرار گیرند. لذا مواردی نظیر موقعیت قرارگیری یک عنصر، حالت قرارگیری آن، اندازه و تناسبات ان نسبت به زمینه موارد اصلی مورد دقت در رابطه عنصر با زمینه می باشند. در صورتی که در یک زمینه، تعداد عناصر افزایش یابد، جدای از موارد فوق رابطه عناصر با یکدیگر نیز نقش به سزایی در ایجاد آن ترکیب دارد، تعداد عناصر در یک ترکیب، تکرار یک عنصر در یک ترکیب، میزان تشابه یا تفاوت آنها نسبت به یکدیگ، داشتن تمایزات و یا تغییراتی در برخی از مشخصه ها نظیر فاصله، اندازه، موقعیت، راستاها و … در کیفیت ترکیب اثرگذار خواهد بود. هم به لحاظ کمی و هم کیفی در ترکیب باید میزان، تعداد، درجه و شدت حضور یک عنصر را نیز مد نظر قرار داد. ماشین وسیله بسیار مناسبی است اما اگر تعداد آن در شهر از یک میلیون به ده میلیون برسد نظر متفاوتی خواهیم داشت. لذا تعداد، اندازه، پر رنگ یا کم رنگ بودن، شدت و ضعف و… یک عنصر در زمینه را باید جدی گرفت. عناصر در یک ترکیب نسبت به هم اگر در یک مولفه شباهت داشته باشند بسته به آن مورد قابل دسته بندی خواهند بود و در ارتباط با یکدیگر قرار خواهند گرفت که در این میان فاصله معینی نسبت به هم باید داشته باشند (پراکندگی یا تمرکز و یا تجمع عناصر)، عناصر نسبت به هم یا نسبت به زمینه ممکن است دارای تفاوت (فرق جزئی)، اختلاف (فرق اساسی)، یا متضاد و یا در تقابل با آن باشند و یا تناقضی در این رابطه کشف گردد که در تصمیم گیری راجع به ترکیب باید همه این موارد را مد نظر قرار داشت. نکته دیگر این است که رابطه بین عناصر با هم و یا با زمینه می تواند تنها بصری نبوده بلکه موضوعی و معنایی باشد و یک هدف خاصی یا محتوا و موضوع خاصی عناصر را به هم مرتبط سازد. ترکیب بندی دارای انواع مختلفی به لحاظ موضوعی، شکلی و کیفی ناشی از نحوه ترکیب عناصر خواهد بود، ترکیب بندی ما می تواند دوبعدی یا سه بعدی باشد، حاصل از اشکال هندسی یا غیرهندسی باشد، دارای تنوع و پیچیدگی زیاد بوده و یا به سادگی قابل ادراک باشد، دارای قاعده، قانونی و ساختار روشن و مشخصی بوده و یا آشفته باشد. هر ترکیب میتواند دارای تعادلی بوده یا منظور و هدف دیگری را دنبال کند. سازمان یافته یا شکل یافته، منظم و یا نامنظم باشد و در مجموع یک ترکیب واحد به نحوی حاصل میشود که پیوند و رابطه عناصر در آن به صورتی باشد که عناصر قابل جابجایی یا تعویضی نباشند و نقشی تعیین کنندهای را در ترکیب داشته باشند.

حتما بخوانید :   شهر شما چه رنگی است؟ استفاده از رنگ در شهر

خبرنامه ایمیلی !